Nhiếp ảnh chân dung dường như đơn giản, nhưng đây là một chủ đề rất sâu sắc, thú vị nhưng cũng đầy thách thức. Tuy nhiên, bằng cách nắm vững một vài điểm quan trọng, ngay cả những người mới bắt đầu cũng có thể chụp được những bức ảnh chân dung hấp dẫn. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích những kiến thức cơ bản về nhiếp ảnh chân dung, từ việc chọn ống kính, sử dụng ánh sáng, đến cách bố cục.
Chụp ảnh chân dung là gì? Sự khác biệt so với ảnh chụp nhanh (snapshot)
Từ “portrait” trong tiếng Anh có nghĩa là “ảnh chân dung”. Trong lĩnh vực nhiếp ảnh, nó chủ yếu đề cập đến những bức ảnh lấy con người làm chủ thể. Không chỉ bao gồm các bức ảnh chụp người mẫu, mà cả những bức ảnh chụp gia đình và bạn bè trong cuộc sống hàng ngày cũng có thể được coi là một dạng nhiếp ảnh chân dung tinh tế. Vậy sự khác biệt giữa ảnh chân dung và ảnh chụp nhanh (snapshot) là gì?
Trong nhiếp ảnh chân dung, tư thế của người mẫu và cách bố cục thường được quyết định trước. Nhiếp ảnh gia thường sắp xếp ánh sáng, góc chụp và tiêu cự để làm nổi bật chủ thể, tạo ra một bức ảnh có ý đồ rõ ràng, thể hiện cảm xúc, cá tính hoặc câu chuyện của người được chụp. Ngược lại, ảnh chụp nhanh thường được chụp một cách ngẫu hứng, không có sự chuẩn bị trước về tư thế hay bố cục, nhằm ghi lại khoảnh khắc tự nhiên.
Cách chụp ảnh chân dung đẹp
Để chụp được những bức ảnh chân dung đẹp, ngoài các thiết lập phơi sáng cơ bản, việc chọn ống kính và tiêu cự phù hợp, cũng như xây dựng mối quan hệ tốt với người mẫu là những yếu tố quan trọng. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là bạn phải tận hưởng việc chụp ảnh. Đừng quá bận tâm đến các khía cạnh kỹ thuật, mà hãy tập trung vào việc làm nổi bật nét cuốn hút của chủ thể và ghi lại cảm xúc cũng như bầu không khí của khoảnh khắc đó. Dựa trên những thông tin được trình bày trong bài viết này, chúng tôi khuyến khích bạn thử áp dụng trong các buổi chụp thực tế.
1. Thiết lập phơi sáng cơ bản
Phơi sáng ảnh hưởng lớn đến cảm nhận tổng thể của bức ảnh, không chỉ trong nhiếp ảnh chân dung. Dưới đây là các thiết lập chính bạn cần lưu ý:
- Chế độ ưu tiên khẩu độ (Aperture Priority Mode): Khi chụp ảnh chân dung, bạn nên sử dụng chế độ ưu tiên khẩu độ. Trong chế độ này, bạn có thể thiết lập khẩu độ (F-number), và máy ảnh sẽ tự động điều chỉnh tốc độ màn trập để đảm bảo phơi sáng chính xác.
- Bằng cách điều chỉnh khẩu độ, bạn có thể kiểm soát độ mờ (bokeh) của hậu cảnh, giúp tạo ra những bức ảnh chân dung nổi bật, đặc trưng của máy ảnh DSLR hoặc mirrorless.
- Khi đã quen với việc chụp ảnh, bạn có thể thử chế độ thủ công (Manual Mode). Việc tự điều chỉnh các yếu tố phơi sáng sẽ giúp bạn thể hiện ý đồ nghệ thuật một cách chủ động hơn.
- Khẩu độ (F-number):
- Để có hậu cảnh mờ lớn (bokeh), hãy chọn khẩu độ lớn (F-number nhỏ, ví dụ F2 đến F4). Điều này giúp làm nổi bật chủ thể bằng cách làm mờ hậu cảnh, tạo cảm giác ba chiều và nhấn mạnh nét biểu cảm của người mẫu.
- Nếu bạn chụp nhiều người hoặc muốn làm rõ cả hậu cảnh, hãy sử dụng khẩu độ nhỏ hơn (F5.6 đến F11). Điều này giúp toàn bộ khu vực trong khung hình được lấy nét rõ ràng, tạo ra hình ảnh sắc nét hơn.
- Tốc độ màn trập (Shutter Speed):
- Tốc độ màn trập không chỉ ảnh hưởng đến phơi sáng mà còn liên quan đến hiện tượng rung máy và mờ chủ thể. Khi chụp chân dung, hãy đảm bảo tốc độ màn trập đủ nhanh để tránh rung máy, đặc biệt khi sử dụng ống kính tele.
- Hệ thống chống rung trong ống kính của Tamron cho phép chụp ảnh sắc nét, rõ ràng với ít rung máy, ngay cả khi sử dụng tốc độ màn trập chậm. Hiệu quả của chống rung đặc biệt được nâng cao trong môi trường ánh sáng yếu hoặc khi sử dụng ống kính tele.
2. Chọn ống kính phù hợp
Việc chọn ống kính là yếu tố quan trọng trong nhiếp ảnh chân dung. Dưới đây là một số mẹo giúp bạn lựa chọn:
- Ống kính tiêu cự cố định so với ống kính zoom:
- Ống kính zoom: Loại ống kính này bao phủ một dải tiêu cự từ góc rộng đến tele, cho phép bạn sử dụng một ống kính duy nhất để tạo ra nhiều biểu cảm khác nhau bằng cách thay đổi góc nhìn. Ví dụ, ống kính Tamron 70-180mm F/2.8 G2 (Model A065) là lựa chọn lý tưởng với khả năng chống rung và khẩu độ tối đa F2.8, tạo bokeh mịn màng và chất lượng hình ảnh tuyệt vời.
- Ống kính tiêu cự cố định: Nhiều ống kính tiêu cự cố định có khẩu độ tối đa nhỏ (ví dụ F1.4 hoặc F2.8), giúp dễ dàng tạo ra hiệu ứng bokeh đẹp và rất phổ biến trong nhiếp ảnh chân dung. Vì tiêu cự không thể thay đổi, nhiếp ảnh gia cần di chuyển để điều chỉnh khoảng cách với chủ thể, nhưng điều này cũng là cơ hội để học cách cảm nhận khoảng cách giữa máy ảnh và chủ thể.
- Tiêu cự lý tưởng cho chân dung:
- Ống kính tele (80mm trở lên): Ống kính tele, như Tamron 70-180mm F/2.8 hoặc Tamron 35-150mm F/2-2.8, rất phù hợp để chụp chân dung vì chúng tạo ra hiệu ứng nén (compression effect), làm cho hậu cảnh trông gần hơn với chủ thể, đồng thời tạo bokeh lớn. Điều này giúp làm nổi bật chủ thể và mang lại cảm giác hùng vĩ.
- Ống kính tiêu chuẩn (35mm-50mm): Các ống kính tiêu chuẩn, như Tamron 28-75mm F/2.8 G2, có góc nhìn gần giống với tầm nhìn của mắt người, tạo ra góc nhìn tự nhiên và cân bằng, rất phù hợp cho ảnh chân dung hoặc snapshot muốn ghi lại cảm giác chân thực.
- Khẩu độ tối đa nhỏ (F-number thấp):
- Các ống kính có khẩu độ tối đa nhỏ (như F2.8 hoặc thấp hơn) giúp chụp ảnh sáng hơn trong điều kiện ánh sáng yếu và tạo ra bokeh mịn màng, làm nổi bật chủ thể. Ví dụ, Tamron 90mm F/2.8 MACRO (Model F072) rất lý tưởng để chụp chân dung chi tiết với bokeh đẹp.
- Chống rung (Vibration Compensation – VC):
- Với các ống kính tele hoặc trong điều kiện ánh sáng yếu, tính năng chống rung trong ống kính của Tamron giúp giảm thiểu rung máy, cho phép chụp ảnh sắc nét ngay cả với tốc độ màn trập chậm. Điều này đặc biệt hữu ích khi chụp chân dung ngoài trời hoặc trong không gian thiếu sáng.
3. Sử dụng ánh sáng
Ánh sáng là yếu tố cốt lõi trong nhiếp ảnh chân dung, ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng và cảm xúc của bức ảnh. Dưới đây là một số cách sử dụng ánh sáng:
- Ánh sáng trực diện (Direct Light):
- Khi ánh sáng chiếu thẳng vào chủ thể từ phía trước, chủ thể sẽ được chiếu sáng hoàn toàn, giúp làm rõ các chi tiết như biểu cảm khuôn mặt, hình dáng và màu sắc. Ánh sáng trực diện lý tưởng khi bạn muốn tạo ra bức ảnh với màu sắc sống động và chi tiết rõ ràng. Ví dụ: Tamron 35-150mm F/2-2.8 (Model A058), tiêu cự 135mm, khẩu độ F2.8, tốc độ màn trập 1/1000 giây, ISO 100.
- Ánh sáng ngược (Back Light):
- Khi ánh sáng đến từ phía sau chủ thể, bạn có thể tạo ra một bầu không khí cảm xúc hoặc hoài cổ. Ánh sáng ngược rất phù hợp để tạo hiệu ứng bokeh từ các nguồn sáng như ánh nắng xuyên qua cây cối hoặc đèn đường, mang lại cảm giác mơ màng. Ví dụ: Tamron 18-300mm F/3.5-6.3 (Model B061), tiêu cự 40mm, khẩu độ F4.5, tốc độ màn trập 1/400 giây, ISO 200.
- Ánh sáng bên (Side Light):
- Ánh sáng chiếu từ một góc bên cạnh chủ thể giúp làm nổi bật độ sâu của biểu cảm và tạo hiệu ứng ba chiều. Loại ánh sáng này thường được sử dụng để làm nổi bật kết cấu và chi tiết của khuôn mặt.
4. Bố cục và góc chụp
Bố cục là yếu tố quan trọng để tạo ra một bức ảnh chân dung ấn tượng. Dưới đây là một số kỹ thuật bố cục phổ biến:
- Bố cục Hinomaru (đặt chủ thể ở trung tâm):
- Đặt chủ thể ở trung tâm khung hình, giống như cờ Nhật Bản, giúp làm nổi bật chủ thể, đặc biệt khi hậu cảnh đơn giản. Kỹ thuật này rất hiệu quả trong nhiếp ảnh chân dung để làm nổi bật biểu cảm của người mẫu.
- Bố cục ba phần (Rule of Thirds):
- Chia khung hình thành ba phần bằng nhau theo chiều ngang và dọc, sau đó đặt chủ thể hoặc các điểm nhấn quan trọng (như mắt của người mẫu) ở các điểm giao nhau. Điều này tạo ra một bố cục cân bằng và hấp dẫn hơn.
- Góc chụp:
- Góc thấp (Low Angle): Chụp từ phía dưới chủ thể, hướng máy ảnh lên trên, tạo cảm giác cởi mở và năng động.
- Góc cao (High Angle): Chụp từ phía trên, hướng xuống dưới, mang lại cảm giác ổn định và bảo vệ.
- Góc ngang (Eye Level): Chụp ở ngang tầm mắt của chủ thể, tạo cảm giác chân thực và gần gũi.
- Sử dụng bokeh tiền cảnh và hậu cảnh:
- Bokeh tiền cảnh (foreground bokeh) có thể tạo ra cảm giác như đang nhìn qua một thứ gì đó, mang lại không khí mơ màng. Ví dụ, sử dụng cây cối hoặc đồ trang trí làm tiền cảnh.
- Bokeh hậu cảnh (background bokeh) giúp làm nổi bật chủ thể bằng cách làm mờ các chi tiết phía sau. Nếu có các nguồn sáng như ánh nắng lấp lánh hoặc đèn đường, chúng có thể tạo ra hiệu ứng bokeh tròn đẹp mắt.
5. Xây dựng mối quan hệ với chủ thể
Việc tạo sự thoải mái cho người mẫu là yếu tố quan trọng để chụp được những bức ảnh chân dung tự nhiên và giàu cảm xúc. Giao tiếp tốt, hướng dẫn tư thế nhẹ nhàng và tạo không khí vui vẻ sẽ giúp người mẫu thư giãn, từ đó biểu lộ những biểu cảm tự nhiên hơn. Hãy tập trung vào việc nắm bắt cảm xúc và cá tính của họ, đồng thời sử dụng các kỹ thuật như Eye Autofocus (lấy nét tự động vào mắt) để đảm bảo đôi mắt của người mẫu luôn sắc nét, thể hiện chi tiết biểu cảm.
Mẹo thực hành nhiếp ảnh chân dung
- Thử nghiệm với ánh sáng tự nhiên: Ánh sáng tự nhiên, như ánh sáng từ cửa sổ hoặc ánh sáng vào buổi sáng/tối, thường mang lại cảm giác mềm mại và tự nhiên. Hãy thử chụp vào các thời điểm khác nhau trong ngày để khám phá hiệu ứng ánh sáng.
- Sử dụng phụ kiện: Các phụ kiện như chân máy (tripod), bộ lọc (filter) hoặc đèn flash có thể mở rộng phạm vi biểu đạt của bạn. Ví dụ, bộ lọc ND có thể được sử dụng để điều chỉnh ánh sáng trong môi trường sáng mạnh khi sử dụng khẩu độ lớn.
- Tận dụng phần mềm Tamron Lens Utility: Nếu bạn sử dụng ống kính Tamron, phần mềm Tamron Lens Utility cho phép tùy chỉnh các chức năng của ống kính, cập nhật firmware và hỗ trợ các tính năng như Focus Preset, A-B Focus, hoặc chuyển đổi AF/MF, đặc biệt hữu ích khi chụp ảnh và quay video chân dung.
- Thực hành liên tục: Chụp nhiều ảnh và thử nghiệm với các thiết lập khác nhau (khẩu độ, tiêu cự, ánh sáng, bố cục) để tìm ra phong cách riêng của bạn. Sử dụng chế độ chụp liên tiếp (continuous shooting mode) để nắm bắt những khoảnh khắc tự nhiên, đặc biệt khi người mẫu di chuyển.
Kết luận
Nhiếp ảnh chân dung là sự kết hợp giữa kỹ thuật, sáng tạo và cảm xúc. Bằng cách chọn ống kính phù hợp, như các ống kính Tamron với khẩu độ lớn và tính năng chống rung, kết hợp với việc sử dụng ánh sáng và bố cục một cách sáng tạo, bạn có thể tạo ra những bức ảnh chân dung ấn tượng, làm nổi bật cá tính và cảm xúc của chủ thể. Hãy thử áp dụng những mẹo trong bài viết này vào thực tế và tận hưởng niềm vui khi chụp ảnh
Gợi ý ống kính Tamron cho nhiếp ảnh chân dung:
- Tamron 70-180mm F/2.8 Di III VC VXD G2 (Model A065): Nhỏ gọn, nhẹ, khẩu độ F2.8, lý tưởng cho bokeh mịn màng và chụp trong điều kiện ánh sáng yếu.
- Tamron 35-150mm F/2-2.8 Di III VXD (Model A058): Linh hoạt với dải tiêu cự rộng, phù hợp cho cả chân dung và chụp toàn cảnh.
- Tamron 90mm F/2.8 MACRO (Model F072): Hoàn hảo cho chân dung cận cảnh với chi tiết sắc nét và bokeh đẹp.
