Cách chụp ảnh phong cảnh bằng ống kính macro đẹp nhất khiến bạn cảm thấy thú vị. Nhiếp ảnh phong cảnh thường được liên tưởng đến những ống kính góc rộng để ghi lại những cảnh quan hùng vĩ như núi non, đại dương, hay bầu trời bao la. Tuy nhiên, ống kính macro, vốn nổi tiếng trong việc chụp cận cảnh các chi tiết nhỏ, cũng có thể mang lại một góc nhìn độc đáo cho nhiếp ảnh phong cảnh. Bằng cách sử dụng ống kính macro, bạn có thể khám phá những chi tiết tinh tế trong thiên nhiên, như những giọt sương trên lá, hoa dại nhỏ bé, hoặc kết cấu của đá, tạo ra những bức ảnh phong cảnh đầy sáng tạo và cảm xúc. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách sử dụng ống kính macro để chụp ảnh phong cảnh, từ việc chọn thiết bị, thiết lập máy ảnh, đến các kỹ thuật bố cục và sử dụng ánh sáng.
Ống kính macro, đúng như tên gọi, là dòng ống kính chuyên dụng cho thể loại chụp ảnh macro (chụp cận cảnh). Tuy nhiên, đây không phải là loại ống kính chỉ dùng được cho mỗi việc chụp macro. Bạn hoàn toàn có thể tận hưởng niềm vui chụp ảnh phong cảnh bằng một ống kính macro. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ chia sẻ những mẹo chụp phong cảnh bằng ống kính macro cũng như cách tận dụng hiệu ứng bokeh tròn độc đáo.
Ống kính macro mang lại nhiều giá trị hơn là chỉ chụp ảnh macro
Đúng như tên gọi, ống kính macro là lựa chọn lý tưởng cho thể loại chụp cận cảnh và đa phần là các ống kính một tiêu cự (ống kính prime/fix). Ống kính này cho phép bạn tiếp cận chủ thể ở cự ly gần hơn nhiều so với ống kính thông thường, đồng thời phóng đại các chi tiết nhỏ để lấp đầy khung hình. Điểm hấp dẫn của dòng ống kính này là khả năng ghi lại chi tiết một cách sắc nét mà mắt thường khó nhận thấy, chẳng hạn như nhụy hoa hay cấu tạo mắt kép của côn trùng.
Tuy nhiên, ống kính macro không chỉ dành riêng cho mỗi “nhiếp ảnh macro”. Bạn hoàn toàn có thể sử dụng nó như một ống kính prime thông thường để chụp ảnh phong cảnh. Nhờ sở hữu độ phân giải cao và khả năng tái tạo chi tiết vượt trội, ống kính macro có thể mang lại những bức ảnh phong cảnh chất lượng tuyệt hảo.
Ngoài ra, bạn cũng có thể tận dụng các đặc tính của ống kính macro để tạo nên những tác phẩm nghệ thuật mang đậm dấu ấn riêng, chẳng hạn như trích lọc (crop) một góc đắt giá của cảnh quan hoặc tận dụng hiệu ứng xóa phông mờ ảo để tạo bầu không khí cho bức ảnh.
Các đặc tính cơ bản và cách sử dụng ống kính macro
Để làm chủ ống kính macro, việc hiểu rõ các đặc tính của nó là vô cùng quan trọng. Dưới đây, chúng tôi sẽ giải thích các đặc điểm chung và cách sử dụng cơ bản của ống kính macro trước khi đi sâu vào kỹ thuật chụp phong cảnh cụ thể.
Khoảng cách lấy nét tối thiểu và Độ phóng đại tối đa
Ống kính macro được đặc trưng bởi khoảng cách lấy nét tối thiểu (Minimum Object Distance – MOD) và độ phóng đại tối đa (Maximum Magnification).
- Khoảng cách lấy nét tối thiểu: Là khoảng cách ngắn nhất tính từ chủ thể đến cảm biến máy ảnh mà tại đó hệ thống quang học vẫn lấy nét chuẩn xác. Ống kính macro có khoảng cách lấy nét tối thiểu rất ngắn, cho phép người chụp tiếp cận cực gần chủ thể.
- Độ phóng đại tối đa: Là tỷ lệ giữa kích thước thực tế của chủ thể so với kích thước lớn nhất được tái hiện trên cảm biến. Thông thường, thuật ngữ “ống kính macro” dùng để chỉ ống kính macro chuẩn với độ phóng đại tối đa đạt tỷ lệ 1:1.
Mặt khác, ống kính có độ phóng đại tối đa 1:2 được gọi là ống kính bán macro (half-macro). Ống kính half-macro cũng rất thích hợp để chụp các góc phong cảnh toàn cảnh/bao quát, vì chúng cho phép bạn bao quát khung cảnh rộng hơn so với các ống kính macro 1:1 chuyên dụng.
Kỹ thuật lấy nét
Càng tiến lại gần chủ thể, độ sâu trường ảnh (DoF) sẽ càng mỏng bấy nhiêu. Điều này đồng nghĩa với việc vùng ảnh rõ nét sẽ hẹp lại, tạo ra hiệu ứng xóa phông (bokeh) mịn màng và tuyệt đẹp.
Ngược lại, việc lấy nét cũng trở nên khắt khe hơn rất nhiều, do đó việc định vị điểm nét chính xác vào chủ thể là yếu tố sống còn trong chụp ảnh macro.
Ngoài ra, bạn nên tập thói quen sử dụng chế độ lấy nét thủ công (MF) vì sẽ có những bối cảnh hệ thống lấy nét tự động (AF) khó bắt nét chuẩn xác. Bên cạnh đó, việc khép khẩu (tăng chỉ số F) hoặc gắn máy lên chân ba chấu (tripod) sẽ giúp quá trình lấy nét chuẩn xác và dễ dàng hơn.
Chống rung máy
Khi sử dụng ống kính macro để chụp cận cảnh, hiện tượng rung máy (camera shake) rất dễ xảy ra. Khi bạn tiếp cận càng sát chủ thể, bức ảnh càng dễ bị nhòe mờ ngay cả khi chỉ có một rung động nhỏ nhất.
Để khắc phục hiện tượng rung máy, giải pháp hiệu quả là thiết lập tốc độ màn trập nhanh hơn bình thường. Ngoài ra, như đã đề cập ở trên, việc kết hợp dùng chân máy và khép khẩu hợp lý sẽ giúp bạn chụp được những khung hình sắc nét, hạn chế tối đa nguy cơ mờ nhòe do rung tay.
Cách chụp ảnh phong cảnh bằng ống kính macro
Phần tiếp theo sẽ hướng dẫn chi tiết cách ứng dụng ống kính macro vào chụp ảnh phong cảnh. Dù ống kính macro nổi tiếng với khả năng tạo hiệu ứng xóa phông mượt mà khi chụp cận cảnh, chúng cũng rất đáng giá khi chụp phong cảnh nhờ độ sắc nét và khả năng truyền tải chi tiết trong trẻo, rõ ràng.
Thiết lập các thông số chụp phù hợp
Hướng dẫn cài đặt phơi sáng
Dưới đây là một số thông số tham khảo khi chụp phong cảnh với ống kính macro, tuy nhiên trong thực tế, bạn hãy linh hoạt tinh chỉnh theo điều kiện ánh sáng tại hiện trường.
- Chế độ chụp (Shooting Mode):Hãy sử dụng Chế độ ưu tiên khẩu độ (Aperture Priority / A / Av) nếu bạn muốn chủ động kiểm soát hiệu ứng bokeh. Ở chế độ này, bạn chỉ cần chọn chỉ số khẩu độ F, máy ảnh sẽ tự động tính toán tốc độ màn trập tương ứng để đảm bảo độ phơi sáng chuẩn xác.
- Khẩu độ (Chỉ số F):Nếu bạn muốn ghi lại toàn cảnh sắc nét từ tiền cảnh đến hậu cảnh, tốt nhất nên khép khẩu về khoảng F8 đến F11. Việc khép khẩu giúp tăng độ sâu trường ảnh, mang lại độ nét sâu và chi tiết cho toàn bộ khung cảnh.
- Tốc độ màn trập (Shutter Speed):Khi chụp phong cảnh toàn cảnh, bạn có thể sử dụng tốc độ màn trập thông thường vì khẩu độ lúc này thường đã được khép sâu. Sử dụng thêm chân máy sẽ giúp giảm rung máy hiệu quả ngay cả khi chụp ở tốc độ màn trập chậm.(Ngược lại, khi chuyển sang chụp macro cận cảnh, để hạn chế rung nhòe, hãy ưu tiên cài đặt tốc độ màn trập nhanh từ 1/200s đến 1/1000s và điều chỉnh linh hoạt theo ảnh xem lại).
- Độ nhạy sáng (ISO):Điều chỉnh ISO tùy theo điều kiện ánh sáng thực tế. Nếu ánh sáng ban ngày thuận lợi, hãy luôn giữ ISO ở mức thấp nhất.Nếu ảnh bị thiếu sáng, hãy tăng ISO hoặc tăng bù trừ sáng (EV) theo chiều dương (+). Tuy nhiên, tăng ISO quá cao có thể gây nhiễu hạt (noise), còn bù trừ sáng quá mức dễ làm cháy sáng chi tiết (white-out) hoặc khiến màu sắc tổng thể mất tự nhiên.
Chú trọng vào sự cân bằng trong bố cục
Khi chụp các góc phong cảnh bao quát, việc giữ cân bằng cho bố cục là cực kỳ quan trọng. Để chụp một khung cảnh rộng lớn, bạn nên áp dụng Bố cục 1/3 (Rule of Thirds) hoặc Bố cục 1/4 (Quadrant composition).
- Bố cục 1/3: Khung hình được chia thành 9 phần bằng nhau bởi 2 đường dọc và 2 đường ngang; chủ thể được đặt tại các điểm giao cắt của các đường này.
- Bố cục 1/4: Khung hình được chia làm 4 phần bằng nhau; chủ thể được đặt dọc theo các đường phân chia hoặc tại tâm điểm.
Việc vận dụng linh hoạt các nguyên tắc bố cục này sẽ giúp bức ảnh của bạn trở nên hài hòa, cân đối và thu hút người xem hơn.
Trích lọc (Crop) những góc ấn tượng của khung cảnh
Ống kính macro có tiêu cự dài (tele) với góc nhìn hẹp cho phép bạn cô lập và tập trung trích lọc một chủ thể đắt giá giữa không gian thiên nhiên bao la.
Ví dụ: Bạn có thể chọn riêng một bông hoa có sắc màu nổi bật giữa một cánh đồng hoa bạt ngàn, hay bắt trọn đường sống núi uốn lượn hùng vĩ giữa dãy núi xa xăm để làm nổi bật nét đẹp tinh túy nhất của khung cảnh.
Trong quá trình quan sát thiên nhiên, hãy kiên nhẫn thử nghiệm nhiều lần với việc chọn phần cảnh sắc cuốn hút bạn nhất làm tâm điểm của khung hình.
Nhiếp ảnh Macro mở rộng khả năng biểu đạt sáng tạo
Với ống kính macro, bạn có thể dễ dàng chuyển sự chú ý sang các chi tiết nhỏ bé mà bạn vô tình bắt gặp trong chuyến đi chụp phong cảnh. Dưới đây là sức hút đầy mê hoặc khi kết hợp yếu tố macro vào trong không gian phong cảnh.
Tiến gần đến các chủ thể nhỏ bé
Khi chụp phong cảnh với ống kính macro, hãy hướng ống kính vào những chủ thể nhỏ bé. Những bông hoa dại, côn trùng, giọt sương mai… vốn chỉ là một phần nhỏ lẫn trong khung cảnh lớn sẽ mở ra những điều kỳ diệu mới mẻ khi được quan sát qua ống kính macro.
Sau khi đã chọn được chủ thể, hãy quan sát sâu hơn vào các chi tiết vi mô. Chẳng hạn với loài hoa, bạn có thể chụp cận cảnh vân cánh hoa, cấu trúc của nhụy và nhị hoa… để tạo nên những bức ảnh giàu tính nghệ thuật mà chỉ ống kính macro mới có thể ghi lại được.
Biến hóa cảm xúc bức ảnh bằng Hậu cảnh và Góc chụp
Trong nhiếp ảnh macro, việc lựa chọn hậu cảnh (phông nền) và góc máy có thể làm thay đổi hoàn toàn cảm xúc và ấn tượng thị giác của bức ảnh.
- Lựa chọn hậu cảnh: Chọn một hậu cảnh đơn giản có cùng tông màu với chủ thể sẽ mang lại cảm giác mềm mại, êm dịu và thơ mộng. Ngược lại, việc tạo hiệu ứng xóa phông hậu cảnh với gam màu tương phản sẽ làm nổi bật sự hiện diện của các chi tiết trên chủ thể chính.
- Lựa chọn góc máy: Chụp trực diện (từ phía trước) hoặc chụp từ trên xuống (top-down) sẽ mang lại góc nhìn quan sát khách quan. Ngược lại, chụp từ góc nghiêng hoặc chụp hất từ dưới lên (low-angle) sẽ tạo cảm giác sinh động, giàu kịch tính, khơi gợi chiều sâu câu chuyện và cảm xúc.
Hãy kiên nhẫn thử nghiệm chụp cùng một chủ thể ở nhiều vị trí, cự ly và góc máy khác nhau để tìm ra bố cục quyến rũ và ấn tượng nhất!
Dưới đây là bản dịch tiếng Việt hoàn chỉnh, chuẩn xác theo thuật ngữ nhiếp ảnh chuyên nghiệp:
Bokeh tròn: Tôn vinh nét quyến rũ của ống kính Macro
Một trong những yếu tố giúp tăng thêm chiều sâu và cảm xúc cho ảnh phong cảnh chính là hiệu ứng bokeh tròn (circular/ball bokeh). Việc kết hợp các đốm bokeh tròn lung linh có thể tạo nên hiệu ứng thị giác 3D nổi khối, kiến tạo bầu không khí huyền ảo, hoặc mang lại cảm giác ấm áp với nguồn sáng mềm mại.
Dưới đây, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách tạo hiệu ứng bokeh tròn cũng như gợi ý một số bối cảnh chụp ảnh tận dụng tối đa vẻ đẹp của hiệu ứng này.
Cách tạo hiệu ứng bokeh tròn
Để tạo ra những đốm bokeh tròn tuyệt đẹp, có một số điểm mấu chốt bạn cần lưu ý:
Tìm nguồn sáng điểm dạng tròn
Bokeh tròn thực chất là hiệu ứng xóa mờ mạnh mẽ của một nguồn sáng điểm. Ánh đèn trang trí lễ hội hay đèn đường vào ban đêm là những ví dụ điển hình rất dễ hình dung.
Trong nhiếp ảnh phong cảnh ban ngày, ánh sáng mặt trời chính là nguồn sáng chủ đạo để tạo bokeh. Hãy tìm kiếm những nguồn sáng có dạng gần tròn, chẳng hạn như ánh sáng phản chiếu lấp lánh trên mặt nước, bề mặt lá cây đọng sương, hoặc những vệt nắng chiếu xuyên qua tán cây dưới bóng râm.
Chú ý khoảng cách tới hậu cảnh
Để tạo hiệu ứng bokeh tròn to và rõ nét, hãy sử dụng ống kính có tiêu cự dài và căn chỉnh khoảng cách sao cho chủ thể lấy nét cách thật xa nguồn sáng ở hậu cảnh.
Khi bạn tiến lại gần chủ thể, khoảng cách tương đối giữa chủ thể và phông nền sẽ tự động gia tăng. Điều này khiến nguồn sáng ở hậu cảnh bị xóa mờ mạnh hơn, tạo ra những đốm bong bóng bokeh lớn và nổi bật.
Mở khẩu độ gần mức tối đa
Để làm nổi bật hiệu ứng bokeh tròn, hãy thiết lập khẩu độ (chỉ số F) mở gần mức tối đa. Việc mở khẩu lớn giúp độ sâu trường ảnh (DoF) mỏng hơn, từ đó tăng cường hiệu ứng xóa phông và làm các đốm bokeh tròn trịa hơn.
Tuy nhiên, khi mở khẩu tối đa, vùng rõ nét sẽ trở nên rất hẹp, đòi hỏi bạn phải lấy nét cực kỳ cẩn trọng. Hãy kiểm tra hiệu ứng bokeh trên ảnh chụp thử và điều chỉnh linh hoạt (chẳng hạn như khép khẩu nhẹ) để đạt độ nét mong muốn trên chủ thể.
Gợi ý các chủ đề chụp ảnh tận dụng hiệu ứng bokeh tròn
Dưới đây là một số ý tưởng chụp ảnh bằng ống kính macro khai thác trọn vẹn vẻ đẹp của bokeh tròn cho từng loại chủ thể:
Chủ đề hoa cỏ
Khi chụp hoa, vẻ rực rỡ và sức sống tươi mới của bông hoa sẽ được thể hiện ấn tượng hơn nếu bạn bắt trọn các đốm sáng phản chiếu ở hậu cảnh dưới dạng bokeh tròn.
Ví dụ: Khi chụp những cánh hoa còn ướt đẫm sương sớm, việc biến ánh sáng phản chiếu từ các giọt sương phía sau thành bokeh tròn sẽ tôn lên vẻ đẹp thanh khiết của bông hoa. Ngoài ra, khi chụp cận cảnh một đóa hoa giữa cánh đồng hoa bạt ngàn, bạn có thể tạo nên bầu không khí huyền ảo nhờ ánh nắng tán xạ ở hậu cảnh.
Chủ đề giọt nước / Giọt sương
Khi chụp giọt nước, bạn có thể tạo nên khung cảnh lộng lẫy và lấp lánh bằng cách biến ánh sáng phản chiếu từ các giọt nước xung quanh thành bokeh tròn ở hậu cảnh.
Ví dụ: Khi chụp giọt sương đọng trên phiến lá, việc gom ánh sáng từ các giọt sương phía sau thành những vòng tròn bokeh lớn sẽ làm nổi bật giọt nước chính ở tiền cảnh. Sự tương phản giữa giọt nước sắc nét và phông nền bokeh tròn mềm mại sẽ mang lại chiều sâu và hiệu ứng nổi khối 3D cho bức ảnh.
Chủ đề côn trùng
Đối với chủ thể côn trùng, sự hiện diện của chúng sẽ được làm nổi bật khi bạn tận dụng ánh sáng phản chiếu từ bề mặt thực vật và hoa cỏ làm bokeh tròn.
Ví dụ: Khi chụp côn trùng đậu trên hoa hoặc thân cây, vẻ đẹp tinh xảo của các hoa văn trên cánh/thân sẽ được tôn lên rõ nét nhờ ánh sáng phản chiếu từ lá cây hoặc những tia nắng le lói xuyên qua kẽ lá.
Tiêu chí lựa chọn ống kính Macro để chụp phong cảnh
Khi chọn mua ống kính macro để kết hợp chụp phong cảnh, có một số tiêu chí quan trọng bạn nên cân nhắc:
Độ phân giải (độ sắc nét) và chất lượng bokeh
Ảnh chụp từ ống kính macro thường có đặc trưng là bokeh to tròn và chuyển vùng mượt mà, dịu mắt. Mỗi ống kính lại có khả năng tái tạo chi tiết và kết cấu bokeh khác nhau, do đó hãy tìm ống kính có chất lượng quang học phù hợp với gu thẩm mỹ của bạn.
Nếu dùng ống kính để chụp phong cảnh, bạn nên kiểm tra thêm độ sắc nét và độ phẳng quang học (ít cong trường ảnh/méo hình) ở vùng rìa khung hình. Lý tưởng nhất là thử trực tiếp ống kính, hoặc tham khảo kỹ các bài đánh giá (review) và ảnh mẫu chụp thực tế.
Khoảng cách lấy nét tối thiểu và Độ phóng đại tối đa
- Ống kính macro tele (tiêu cự dài): Rất đa dụng vì có thể chụp từ côn trùng nhút nhát ở cự ly an toàn cho đến chụp trích lọc phong cảnh từ xa. Độ phóng đại thực tế (tỷ lệ 1:1) trở lên giúp bạn phóng đại chi tiết nhỏ lấp đầy khung hình.
- Ống kính macro tiêu cự ngắn: Cho phép bạn tiếp cận cực gần chủ thể, rất hữu ích khi chụp hoa cỏ, đồ vật nhỏ hoặc ảnh sắp đặt tĩnh vật trên bàn (tabletop).
Khẩu độ tối đa (Chỉ số F)
Ống kính có khẩu độ mở lớn (chỉ số F nhỏ) giúp lượng ánh sáng đi vào cảm biến nhiều hơn. Điều này đặc biệt giá trị khi chụp macro cần tốc độ màn trập nhanh để chống nhòe chuyển động, hoặc khi tác nghiệp trong điều kiện thiếu sáng. Chọn ống kính có khẩu lớn giúp bạn chụp ảnh sáng rõ mà vẫn hạn chế tối đa nguy cơ rung nhòe máy.
Hiệu năng lấy nét tự động (AF)
Khả năng lấy nét tự động của ống kính macro cũng rất quan trọng. Bạn nên kiểm tra xem ống kính có lấy nét êm ái, chuẩn xác và bắt nét bám theo chuyển động (tracking) tốt hay không.
Tuy nhiên, vì chụp macro thường đòi hỏi chuyển sang lấy nét thủ công (MF) để tinh chỉnh độ nét vi mô, bạn cũng nên kiểm tra độ mượt mà và cảm giác xoay của vòng lấy nét (focus ring).
Trọng lượng và độ nhỏ gọn
Khi chụp cận cảnh, bạn thường phải cầm máy di chuyển và liên tục thử nghiệm nhiều góc chụp khác nhau. Một ống kính nhỏ gọn, thao tác linh hoạt sẽ giúp bạn tác nghiệp nhẹ nhàng hơn, dễ tiếp cận chủ thể và nhanh chóng đưa máy bắt trọn khoảnh khắc. Ngoài ra, ống kính nhẹ cũng giúp hạn chế hiện tượng rung máy khi chụp cầm tay (hand-held).
Cấu trúc kháng ẩm (Moisture-Resistant Construction)
Ống kính macro thường xuyên hoạt động trong môi trường ẩm ướt như chụp giọt sương đọng trên cỏ cây, bờ suối hay dưới trời mưa lất phất. Nếu ống kính được trang bị cấu trúc kháng ẩm, rủi ro hư hỏng do hơi nước sẽ được giảm thiểu tối đa, giúp bạn an tâm tập trung sáng tác.
Ống kính Macro nâng tầm nhiếp ảnh phong cảnh
Ống kính macro không chỉ mang lại khả năng tái tạo chi tiết vượt trội trong thể loại cận cảnh mà còn tạo nên dấu ấn rất riêng cho ảnh phong cảnh. Bằng cách tận dụng hiệu ứng bokeh tròn, bạn có thể thổi thêm chiều sâu thị giác và bầu không khí huyền ảo đầy mê hoặc vào từng khung hình. Hãy chọn cho mình một ống kính phù hợp với phong cách cá nhân để thỏa sức khám phá thế giới nhiếp ảnh macro kỳ diệu!
